Life and Ideas of Revolutionary Bhagat Singh and his Associates

This blog is to make available authentic information on life events , photos and ideas of Revolutionary Bhagat Singh and his compatriots.
This is supplementary to the web site

Wednesday, May 13, 2009

Intimate account of Personality of Bhagat Singh by his Compatriot Sh Jatinder Sanyal

Here is an extract from the very first Biography published in May 1931 that too by a comrade who was co-accused  with Bhagat Singh in Lahore Conspiracy Case . These paragraphs will help us understand Revolutionary Bhagat Singh much better.

"In the memorable statement in the Delhi Assembly Bomb Case, Sardar Bhagat Singh had declared, "We humbly claim to be serious students of history," and in the course of that statement revealed startling proofs of his wide study and culture. It was during the years 1925 and 1926 that Bhagat Singh built up an intellectual reservoir which supplied him material for the rest of his life. He joined the National College founded and run by Lala Lajpat Rai, and devoted himself whole-heartedly to the study of history, politics and econo­mics. Here he had with him two other devoted followers, namely Sukhdeva and Bhagawati Charan, and the three with one or two others created a study-circle on the model of the Russian Revolutionaries like Tchaikovsky and Kropotkin. The Servants of the People Society generously helped them by indenting for the Dwarka Das Library all such books as were asked for by these ardent revolutionary stu­dents.

          We have the testimony of such emi­nent men as Professor Chabil Das of the National College and Mr. Raja Ram, the Librarian of the Dwarka Das Library, as to the eagerness with which Bhagat Singh devoured books. At the National College Library also, under the guidance of Sardar Bhagat Singh, a unique collection grew up. As far as we are aware, we have no­where seen such a collection of suitable literature. Most up-to-date publications on the history of the Revolutionary period in Italy, Russia and Ireland were procured and many rare books on the early his­tory of the revolutionary movement in Russia were collected. Unfortunately, on account of the repeated searches and seizures of books, the library at the National College has now dwindled into a tiny collection ; but still what now re­mains is a good testimony to the genius and perseverance of Sardar Bhagat Singh who was the real guiding spirit in this collection.

            Though an ardent and devoted student of politics, Bhagat Singh was not wholly submerged in the mere study of books. He often ran out to different places, attended secret meetings of the revolutionary parties, came into personal contact with the members of the secret organizations in U. P. and Bengal, and carefully watched the progress of the revolutionary party in India. During the trial in the Kakori Conspiracy Case, he several times came to Lucknow and es­tablished secret communications with the under-trials confined in the District Jail. A suggestion was thrown out by them that something should be done to rescue them from Jail, and Bhagat Singh lent himself whole-heartedly to develop a scheme for this purpose. In this work he twice narrowly escaped being arrested. When ultimately the plan failed, he shifted to Cawnpore again, where he resided for sometime.

It was during his stay at Cawnpore at this time in the beginning of the year 1926 that Bhagat Singh showed signs of his genius as an organizer."
Bhagat Singh's idea in organizing the NauJawan Bharat Sabha as a distinct from, and in some cases a rival organization to the Congress should be carefully studied. His study of the poverty question of the world convinced him that the emancipation of India laid not merely in political freedom but in the economic freedom of the masses. Hence the activities of the N. B. Sabha were planned on purely communistic lines. In fact, it was meant to be purely a laborers' and peasants' organization to which the youths of the country were required to render service.

We thus see a great change in the thought and outlook of Sardar Bhagat Singh. In 1926-27, he was of opinion that terrorism should be one of the weapons of the revolutionary party. The hangings in the Kakori Case, in spite of the powerful appeals of the legislators and councilors for a commutation, made him a convinced terrorist. But his deeper study of the problems of India, which were to him identical with those of the world, led him to change his opinion. During his study at the National College, Lahore, he was gradually converted to .socialism, and he began to look up to Russia as the state which came up nearest to his ideal.


"     He had a heart, full of emotion and sympathy. Even in the characters of a fiction he used to take extra-ordinary interest, and used to suffer and enjoy -with them. In the Special Magistrate's Court, he began to read aloud to us the beautiful novel, "Seven that were han­ged" by Leonoid Andrieve. There is one character in it who shuddered at the idea of execution. He used to utter the words, " I shall not be hanged", and began to believe in it. When Sardar Bhagat Singh was reading out the last scene in the life of this weak condemned man, who was uttering the words, " I shall not be hanged" even while being led to -the scaffold, he smiled and was full of tears. We listeners could not help being affected by the sympathetic tears of one, who had triumphed over the idea of death, for one who was succumbing before it.

    Bhagat Singh was an extremely well-read man and his special sphere of study was socialism. The batch of young men that figured in the Lahore Conspiracy Case was essentially an intellectual one. But even in this group Bhagat Singh predominated for his intellectual ascen­dancy. Though socialism was his special subject, he had deeply studied the his­tory of the Russian revolutionary move­ment from its beginning in the early 19th century to the October Revolution .of 1917. It is generally believed that very few in India could be compared to him in the knowledge of this special sub­ject. The economic experiment in Russia under the Bolshevik regime also greatly interested him.

      He read fiction also with interest. But his favorite works of fiction were of a politico-economic nature. He had no interest in novels of high society life, or those merely confined to love or other human passions. In the jail he had-begun to read the works of Charles Dickens which he liked very much. Some of his favorite works of fiction were : "Boston," "Jungle", "Oil", "Cry for Justice" ( not fiction ) by Upton Sinclair ;"Eternal City" by Hall Caine, of which. many portions of the speeches by Romily he had by heart; Reed's "Ten Day's that shook the world" ; Ropshin's "What never happened" ; "Mother" by Maxim Gorky ; "Career of a nihilist" by Stepniak whose "Birth of Russian Democracy" he regarded as the best of the early Russian revolutionary history , Oscar Wilde's "Vera or the Nihilists", and so forth.

Ever since he began to read communistic literature, Bhagat Singh tried to adapt his life to communistic principles. Kropotkin's "Memoirs" had great influence on him; but it was Michail Bakunin who really transformed his life. As all ideas of God are antagonistic to communistic principles, he tried to banish from his mind any belief in the existence of God. Outwardly he always declared. himself to be an atheist.  Whether he was really so from the bottom of his heart is a question that can not be definitely settled now.   Perhaps he was successful in gaining victory over the idea of God.  When he was arrested in connexion with the Dussehra Bomb Outrage in 1926, and was locked up day and night in a small cell, and subjected to all sorts of refined torture, his faith in athiesm was put to a severe test. Further l studies for the next three years, only confirmed his ideas about the nonexistence of God.

           Except for a short period as a reaction against the executions in the Kakori Conspiracy Case, Bhagat Singh was never a terrorist. His whole faith consisted in mass action, action for the masses and by the masses. He believed that the 'Congress, consisted as it was of land lords, capitalists and rich lawyers, could never launch that action which would lead to complete economic freedom for the masses. "Gandhiji is a kind-hearted philanthropist," he used to say, "and it is not philanthropy that is needed, but a dynamic scientific social force." According to him what was needed most was a band of selfless youngmen who would organize and work for that social revolution."


Tuesday, May 5, 2009

Further list of Punjabi Transliteration of Urdu Couplets Page 1

This is the second list of selected Urdu couplets . one will be welcome to suggest improvement in these.

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੁਛ ਹੋਰ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸ਼ੇਅਰ (ਹਿਸਾ ਦੂਜਾ)
ਦਿਖਾ ਦੂੰਗਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੀ ਅਗਰ ਫੁਰਸਤ ਜਮਾਨੇ ਨੇ
ਮੇਰਾ ਹਰ ਦਾਗੇ ਦਿਲ ਏਕ ਤੁਖਮੇਂ ਚਿਰਾਗਾਂ ਕਾ ।
ਔਰੋਂ ਕਾ ਪੈਆਮ ਔਰ , ਮੇਰਾ ਪੈਆਮ ਔਰ ਹੈ
ਇਸ਼ਕ ਕੇ ਦਰਦਮੰਦੋਂ ਕਾ ਤਰਜੇ ਕਲਾਮ ਔਰ ਹੈ।
ਯਾਰਬ ਵੋ ਨਾ ਸਮਝੇ ਹੈਂ , ਨਾ ਸਮਝੇਂਗੇ ਮੇਰੀ ਬਾਤ
ਦੇ ਔਰ ਦਿਲ ਉਨ ਕੋ , ਨਾ ਦੇ ਮੁਝ ਕੋ ਜਬਾਨ ਔਰ।
ਜਾਤੇ ਹੋ ਕਿਹਤੇ ਹੋ ਕਿਆਮਤ ਕੋ ਮਿਲੇਂਗੇ
ਕਿਯਾ ਖੂਬ ਕਿਆਮਤ ਹੈ ਗੋਆ ਕੋਈ ਦਿਨ ਔਰ।
ਨਾ ਪੂਛ ਹਾਲ ਮੇਰਾ , ਚੋਬੇ ਖੁਸ਼ਕ ਸਹਰਾ ਹੂੰ
ਲਗਾ ਕੇ ਆਗ ਮੂਝੇ ਕਾਰਵਾਂ ਰਵਾਨਾ ਹੁਆ ।
ਦਿਲ ਹੀ ਤੋ ਹੈ ਨ , ਸੰਨਗੋ ਖਿਸ਼ਤ ਦਰਦ ਸੇ ਨਾ ਭਰ ਆਏ ਕਿਉਂ
ਰੋੲੈਂਗੇ ਹਮ ਹਜਾਰ ਬਾਰ , ਕੋਈ ਹਮੇਂ ਸਤਾਏ ਕਿਉਂ।
ਦੈਰ ਨਹੀਂ , ਦਰ ਨਹੀਂ, ਹਰਮ ਨਹੀਂ , ਆਸਤਾਂ ਨਹੀਂ
ਬੈਠੇ ਹੈਂ ਰਾਹਗੁਜਰ ਪੇ ਹਮ ਗੈਰ ਹਮੈਂ ਉਠਾਏ ਕਿਉਂ।
ਦਿਲ ਕੋ ਸਬ ਬਾਤੋਂ ਕੀ ਹੈ ਨਾਸਹ ਖਬਰ
ਸਮਝੇ ਸਮਝਾਏ ਕੋ ਹਮ ਸਮਝਾਏਂ ਕਯਾ।
ਕੂਏਂ ਕਾਤਲ ਕੋ ਚਲੇਂ ਹਮ ਤੋ ਅਦਮ ਕੋ ਪੁਹੰਚੇ
ਰਾਹ ਜਾਤੀ ਹੈ ਉਧਰ ਹੋ ਕੇ ਹਮਾਰੇ ਘਰ ਕੋ ।
ਆਜ ਕੁਛ ਔਰ ਭੀ ਪੀ ਲੂੰ ਕਿ ਸੁਨਾ ਹੈ ਮੈਂ ਨੇ
ਆਤੇ ਹੈਂ ਹਜਰਤ ਵਾਜ ਮੇਰੇ ਸਮਝਾਨੇ ਕੋ
ਆਤਸ਼ੇ ਉਲਫਤ ਭੀ ਕਿਯਾ ਹੋ , ਆਤਸ਼ੇ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੈਂ
ਉਡ ਗਏ ਦਿਲ ਕੇ ਧੂਏਂ ਲੇਕਿਨ ਧੂਆਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਬਕ ਰਹਾ ਹੂੰ ਜਨੂਨ ਮੈਂ ਕਯਾ ਕਯਾ ਕੁਛ
ਕੁਛ ਨਾ ਸਮਝੇ ਖੁਦਾ ਕਰੇ ਕੋਈ।
ਬੁਏ ਗੁਲ, ਨਾਲਾਏ ਦਿਲ ਵਵਦੇ ਚਿਰਾਗੇ ਮਹਫਲ
ਜੋ ਤੇਰੀ ਬਜਮ ਸੇ ਨਿਕਲਾ ਸੋ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਿਕਲਾ
ਖੁਦਾ ਬਖਸ਼ੇ ਦਿਲੇ ਮਰਹੂਮ ਕੀ ਅਬ ਕਦਰ ਜਾਤੀ ਹੈ,
ਯਹ ਦਾਗੇ ਆਰਜੂ ਇਸ ਮਰਨੇ ਵਾਲੇ ਕੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਵਹੀ ਬੇੈਠੇ ਰਹੋ , ਬਸ ਦੂਰ ਸੇ ਬਾਤ ਕਰਤੇ ਹੈਂ
ਜਫਾ ਕੈਸੀ , ਵਫਾ ਸੇ ਭੀ ਤੁਮਾਹਰੀ ਹਮ ਤੋਬਾ ਕਰਤੇ ਹੈਂ।
ਆਹ ਕਰੂੰ ਤੋ ਜਗ ਜਲੇ ਔਰ ਜੰਗਲ ਭੀ ਜਲ ਜਾਏ
ਪਾਪੀ ਜੀਵੜਾ ਨਾ ਜਲੇ ਜਿਸ ਮੇਂ ਆਹ ਸਮਾਏ।

Original Urdu Poetry note kept by Revolutionary Bhagat Singh in Condemned cell- page2. part of it has been trnasliterated in Punjabi and Urdu

This is one page of two pages full of urdu poetry kept by Revolutionary Bhagat Singh in condemned cell. leaving the first five couplets other couplets have been transliterated in Punjabi and Hindi and published here .

In his condemned cell Bhagat Singh kept a collection of Urdu Poetry .Here is first part of it in Punjabi and Hindi

Revolutionary keeps himself in great spirit in the face of death too. So in Condemned cell Revolutionary Bhagat Singh kept notes of Urdu poetry. One piece of that is being reproduced here with Hindi and Gurmukhi transliteration. A study of this gives us a look into the deep life philosophy of his and and answers the question raised by reactionary forces that under the pressure of death he may have left his ideology of self confidence and must have moved to some religious moorings. But he was a couragesious youngmen and his source of optimism was these urdu couplets .

ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ੇਅਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਨੇ ਪਾਸ ਰਖੇ ਹੋਏ ਸਨ । ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਸੀ ਆਪਨੇ ਮਨੋਬਲ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਬਣਾਈ ਰਖਣ ਦਾ । ਇਹ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਵੀ ਹੇੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਨੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾ ਗੁਜਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹਨਾ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਵੀ ਇਕ ਝਾਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। -- ਜਗਮੋਹਨ
ਯਹ ਨਾ ਥੀ ਹਮਾਰੀ ਕਿਸਮਤ ਜੋ ਵਿਸਾਲੇ ਯਾਰ ਹੋਤਾ
ਅਗਰ ਔਰ ਜੀਤੇ ਰਹਤੇ ਯਹੀ ਇਂਤਜਾਰ ਹੋਤਾ
ਤੇਰੇ ਵਾਦੇ ਪਰ ਜਿਏਂ ਹਮ ਤੋ ਯਹ ਜਾਨ ਛੁਟ ਜਾਨਾ
ਕਿ ਖੁਸ਼ੀ ਸੇ ਮਰ ਨ ਜਾਤੇ ਅਗਰ ਏਤਬਾਰ ਹੋਤਾ
ਤੇਰੀ ਨਾਜੁਕੀ ਸੇ ਜਾਨਾ ਕਿ ਬਂਧਾ ਥਾ ਅਹਦੇ ਫਰਦਾ
ਕਭੀ ਤੂ ਨ ਤੋੜ ਸਕਤਾ ਅਗਰ ਇਸਤੇਵਾਰ ਹੋਤਾ
ਯਹ ਕਹਾਂ ਕੀ ਦੋਸਤੀ ਹੈ (ਕਿ) ਬਨੇ ਹੈਂ ਦੋਸਤ ਨਾਸੇਹ
ਕੋਈ ਚਾਰਸਾਜ ਹੋਤਾ ਕੋਈ ਗਮ ਗੁਸਾਰ ਹੋਤਾ
ਕਹੂਂ ਕਿਸ ਸੇ ਮੈਂ ਕੇ ਕਯਾ ਹੈ ਸ਼ਬੇ ਗਮ, ਬੁਰੀ ਬਲਾ ਹੈ
ਮੁਝੇ ਕਯਾ ਬੁਰਾ ਥਾ ਮਰਨਾ ਅਗਰ ਏਕ ਬਾਰ ਹੋਤਾ
( ਗਾਲਿਬ)
ਇਸ਼ਰਤੇ ਕਤਲ ਗਹੇ ਅਹਲੇ ਤਮੰਨਾ ਮਤ ਪੂਸ਼
ਇਦੇ ਨਜਾਰਾ ਹੈ ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਕੀ ੳਰਿਆਂ ਹੋਨਾ
ਕੀ ਤੇਰੇ ਕਤਲ ਕੇ ਬਾਦ ਉਸ ਨੇ ਜਫਾ ਹੋਨਾ
ਕਿ ਉਸ ਜੁਦ ਪਸ਼ੇਮਾਂ ਕਾ ਪਸ਼ੇਮਾਂ ਹੋਨਾ
ਹੈਫ ਉਸ ਚਾਰਗਿਰਹ ਕਪੜੇ ਕੀ ਕਿਸਮਤ ਗਾਲਿਬ
ਜਿਸ ਕੀ ਕਿਸਮਤ ਮੈਂ ਲਿਖਾ ਹੋ ਆਸ਼ਿਕ ਕਾ ਗਰੇਬਾਂ ਹੋਨਾ
( ਗਾਲਿਬ)
ਮੈਂ ਸ਼ਮਾਂ ਆਖਿਰ ਸ਼ਬ ਹੂੰ ਸੁਨ ਸਰ ਗੁਜਸ਼ਤ ਮੇਰੀ
ਫਿਰ ਸੁਬਹ ਹੋਨੇ ਤਕ ਤੋ ਕਿਸਾ ਹੀ ਮੁਖਤਸਰ ਹੈ
ਅਸ਼ਾ ਹੈ ਦਿਲ ਕੇ ਸਾਥ ਰਹੇ ਪਾਸਬਾਨੇ ਅਕਲ
ਲੇਕਿਨ ਕਭੀ ਕਭੀ ਇਸੇ ਤੰਨਹਾ ਭੀ ਛੌੜ ਦੇ
ਨ ਪੂਛ ਇਕਬਾਲ ਕਾ ਠਿਕਾਨਾ ਅਭੀ ਵਹੀ ਕੈਫਿਯਤ ਹੈ ਉਸ ਕੀ
ਕਹੀਂ ਸਰੇਰਾਹ ਗੁਜਰ ਬੈਠਾ ਸਿਤਮਕਸ਼ੇ ਇੰਤਜਾਰ ਹੋਗਾ
ਅਕਲ ਕਿਯਾ ਚੀਜ ਹੈ ਏਕ ਵਜਾ ਕੀ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ
ਦਿਲ ਕੋ ਮੁਦਤ ਹੂਈ ਇਸ ਕੈਦ ਸੇ ਆਜਾਦ ਕਿਯਾ
ਨਸ਼ਾ ਪਿਲਾ ਕੇ ਗਿਰਾਨਾ ਤੋ ਸਭ ਕੋ ਆਤਾ ਹੈ
ਮਜਾ ਤੋ ਜਬ ਹੈ ਕਿ ਗਿਰਤੋਂ ਕੋ ਥਾਮ ਲੈ ਸਾਕੀ
( ਗਾਲਿਬ)
ਭਲਾ ਨਿਭੇਗੀ ਤੇਰੀ ਹਮ ਸੇ ਕਿਊਂ ਕਰ ਏ ਵਾਯਜ
ਕਿ ਹਮ ਤੋ ਰਸਮੇ ਮੋਹਬਤ ਕੋ ਆਮ ਕਰਤੇ ਹੈਂ
ਮੈਂ ਉਨਕੀ ਮਹਫਿਲ-ਏ- ਇਸ਼ਰਤੇ ਸੇ ਕਾਂਪ ਜਾਤਾ ਹੂੰ
ਜੋ ਘਰ ਕੋ ਫੂੰਕ ਕੇ ਦੁਨਿਆ ਮੈਂ ਨਾਮ ਕਰਤੇ ਹੈਂ
ਕੋਈ ਦਮ ਕਾ ਮੇਹਮਾਂ ਹੂੰ ਏ ਅਹਲੇ ਮਹਫਿਲ
ਚਰਾਗੇ ਸਹਰ ਹੂੰ ਬੂਝਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂੰ।
ਆਬੋ ਹਵਾ ਮੈਂ ਰਹੇਗੀ ਖਿਆਲ ਕੀ ਬਿਜਲੀ
ਯਹ ਮੁਸ਼ਤੇ ਖਾਕ ਹੈ ਫਾਨੀ ਰਹੇ ਰਹੇ ਨਾ ਰਹੇ।
ਖੁਦਾ ਕੇ ਆਸ਼ਿਕ ਤੋ ਹੈਂ ਹਜਾਰੋਂ , ਬਨੋਂ ਮੈਂ ਫਿਰਤੇ ਹੈਂ ਮਾਰੇ ਮਾਰੇ
ਮੈਂ ਉਸ ਕਾ ਬੰਦਾ ਬਨੂੰਗਾ ਜਿਸਕੋ ਖੁਦਾ ਕੇ ਬੰਦੋਂ ਸੇ ਪਿਆਰ ਹੋਗਾ
ਮੈਂ ਵੁਹ ਚਿਰਾਗ ਹੂੰ ਜਿਸੇ ਫਰੋਗੇ ਹਸਤੀ ਮੈਂ
ਕਰੀਬ ਸੁਬਹ ਰੌਸ਼ਨ ਕਿਯਾ , ਬੁਝਾ ਭੀ ਦਿਯਾ
ਤੁਝੇ ਸ਼ਾਖੇ-ਏ-ਗੁਲ ਸੇ ਤੋੜੇਂ ਜਹੇਨਸੀਬ ਤੇਰੇ
ਤੜਪਤੇ ਰਹ ਗਏ ਗੁਲਜਾਰ ਮੈਂ ਰਾਕੀਬ ਤੇਰੇ।
ਦਹਰ ਕੋ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਮੁਏ ਦੀਦ-ਏ-ਗਿਰਿਯਾਂ ਹਮ
ਆਖਰ ਬਾਦਲ ਹੈਂ ਗੁਜਰੇ ਹੁਏ ਤੂਫਾਂ ਕੇ ਹਮ
ਮੈਂ ਜੁਲਮਤੇ ਸ਼ਬ ਮੈਂ ਲੇ ਕੇ ਨਿਕਲੂੰਗਾ ਅਪਨੇ ਦਰ ਮਾਂਦਾ ਕਾਰਵਾਂ ਕੋ
ਸ਼ਰਰਫਸ਼ਾਂ ਹੋਗੀ ਆਹ ਮੇਰੀ ਨਫਸ ਮੇਰਾ ਸ਼ੋਲਾ ਬਾਰ ਹੋਗਾ
ਜੋ ਸ਼ਾਖ-ਏ-ਨਾਜੁਕ ਪੈ ਆਸ਼ਿਯਾਨਾ ਬਨੇਗਾ ਨਾ ਪਾਏਦਾਰ ਹੋਗਾ

Hindi Transliteration

यह न थी हमारी किस्मत जो विसाले यार होता
अगर और जीते रहते यही इन्तेज़ार होता
तेरे वादे पर जिऐं हम तो यह जान छूट जाना
कि खुशी से मर न जाते अगर ऐतबार होता
तेरी नाज़ुकी से जाना कि बंधा था अहदे फ़र्दा
कभी तू न तोड़ सकता अगर इस्तेवार होता
यह कहाँ की दोस्ती है (कि) बने हैं दोस्त नासेह
कोई चारासाज़ होता कोई ग़म गुसार होता
हूं किससे मैं के क्या है शबे ग़म बुरी बला है
मुझे क्या बुरा था मरना, अगर एक बार होता
इशरते कत्ल गहे अहले तमन्ना मत पूछ
इदे-नज्जारा है शमशीर की उरियाँ होना
की तेरे क़त्ल के बाद उसने ज़फा होना
कि उस ज़ुद पशेमाँ का पशेमां होना
हैफ उस चारगिरह कपड़े की क़िस्मत ग़ालिब
जिस की किस्मत में लिखा हो आशिक़ का गरेबां होना
मैं शमां आखिर शब हूँ सुन सर गुज़श्त मेरी
फिर सुबह होने तक तो किस्सा ही मुख़्तसर है
अच्छा है दिल के साथ रहे पासबाने अक़्ल
लेकिन कभी – कभी इसे तन्हा भी छोड़ दे
न पूछ इक़बाल का ठिकाना अभी वही कैफ़ियत है उस की
कहीं सरेराह गुज़र बैठा सितमकशे इन्तेज़ार होगा
औरौं का पयाम और मेरा पयाम और है
इश्क के दर्दमन्दों का तरज़े कलाम और है
अक्ल क्या चीज़ है एक वज़ा की पाबन्दी है
दिल को मुद्दत हुई इस कैद से आज़ाद किया
नशा पिला के गिराना तो सबको आता है
मज़ा तो जब है कि गिरतों को थाम ले साकी
भला निभेगी तेरी हमसे क्यों कर ऍ वायज़
कि हम तो रस्में मोहब्बत को आम करते हैं
मैं उनकी महफ़िल-ए-इशरत से कांप जाता हूँ
जो घर को फूंक के दुनिया में नाम करते हैं।
कोई दम का मेहमां हूँ ऐ अहले महफ़िल
चरागे सहर हूँ बुझा चाहता हूँ।
आबो हवा में रहेगी ख़्याल की बिजली
यह मुश्ते ख़ाक है फ़ानी रहे न रहे
खुदा के आशिक़ तो हैं हजारों, बनों में फिरते हैं मारे-मारे
मै उसका बन्दा बनूंगा जिसको खुदा के बन्दों से प्यार होगा
मैं वो चिराग हूँ जिसको फरोगेहस्ती में
करीब सुबह रौशन किया, बुझा भी दिया
तुझे, शाख-ए-गुल से तोडें जहेनसीब तेरे
तड़पते रह गए गुलज़ार में रक़ीब तेरे।
दहर को देते हैं मुए दीद-ए-गिरियाँ हम
आखिरी बादल हैं एक गुजरे हुए तूफां के हम
मैं ज़ुल्मते शब में ले के निकलूंगा अपने दर मांदा कारवां को
शरर फ़शां होगी आह मेरी नफ़स मेरा शोला बार होगा
जो शाख-ए- नाज़ुक पे आशियाना बनेगा ना पाएदार होगा।

Sunday, May 3, 2009

Autobiography and Speeches of Sardar Ajit Singh Uncle of Shahid Bhagat Singh . He lead in 1907 Pagri Sambhal Jatta peasentary movement

Sardar Ajit Singh Uncle of Revolutionary Bhagat Singh was one of the leader of 1907 Punjab peasantry movement .This was organised with a purpose to repeat an effort of Indian War of Independence of 1857. This had achieved an wide awareness in Military and public.This was done by a spirit so that it is fought with a unity of all casts and creeds . It came to be known as "Pagrhi Sambhal Jatta"; Peasantry of Bar area of Punjab played a vital role. The leaders included Zia ul Hak, Sufi Amba Parsad, Lal Chand Phalak, Ajit Singh, Thakur Das Dhuri and Lala Lajpat Rai. This was one of the people's struggle which succeed in pressing the British Colonial government to withdraw anti Peasantry rules and get released the arrested leaders Ajit Singh and Lala lajpatrai from Mandley (Barma). This is on record that Indian army under British was close to revolt which forced british government to reverse their orders.
Sardar Ajit Singh remained exiled for till March 1947. He played important role in stuggles against British Imperialism in many countries of Europe and Soth America. He breathed his last on 15th August, 1947 at Dalhousie ( now in Himachal Pardesh India)
I am really obliged to Mr.Safir Ramah of Academy of Punjab in North America , for making it possible to have a web publication of Punjabi edition on the Best Punjabi Literature archives of West and East Punjab maintained by APNA.

This book can be read in English at the link

and in Punjabi (Gurmukhi) at the following link.

Saturday, May 2, 2009

Jail Note Book of Bhagat Singh part-1 Pages 51 to 73 ( Note that page 66 and 68 were blank so not included)

Revolutionary Bhagat Singh had great love of Urdu Poetry - Poetry expresses his thoughts and Ideas

दिल दे तो इस मिज़ाज़ का परवरदिगार दे
जो ग़म की घड़ी को भी खुशी से गुजार दे

सजाकर मैयते उम्मीद नाकामी के फूलों से
किसी बेदर्द ने रख दी मेरे टूटे हुए दिल में

छेड़ ना ऐ फरिश्ते तू जिक्रे गमें जानांना
क्यूं याद दिलाते हो भूला हुआ अफ़साना